Toplumların geleceği, yetiştirdikleri bireylerin niteliği ile doğrudan ilişkilidir. Bu nitelik, yalnızca toplumun belirli bir kesiminin değil; toplumun tamamını oluşturan bireylerin eğitim süreçleriyle şekillenmektedir. Bu nedenle eğitimde temel ilke, hiçbir bireyin göz ardı edilmemesi ve her çocuğun sahip olduğu potansiyelin en üst düzeyde geliştirilmesine yönelik ortam ve imkânların sağlanmasıdır. Eğitim sistemlerinin temel sorumluluğu; bireylerin öğrenme, problem çözme, üretme ve toplumsal katkı sunma kapasitelerini geliştirmektir.
Bununla birlikte gerek öğretim süreçlerinde gerekse ileri düzey meslek alanlarında toplumun yerel ve evrensel ihtiyaçlarına cevap verebilecek bireylerin; bilimsel düşünme, araştırma yapma ve bilgiyi yapılandırma becerileri açısından farklılaştıkları görülmektedir. Bu durum, her bireyin öğrenme ihtiyaç ve özelliklerine uygun öğretimsel uygulamaların geliştirilmesini ve çocukların erken yaşlardan itibaren bilimsel düşünme süreçleriyle tanıştırılmasını zorunlu kılmaktadır.
Bilimsel araştırma yapma, yalnızca akademisyenlere veya öğretmenlere özgü bir etkinlik değildir. Ulusal Çocuk Araştırmaları Kongresi (UÇAK), çocukların ve gençlerin bilimsel araştırma yapabildiğini, araştırmalarını akademik ölçütlere uygun biçimde sunabildiğini ve bilimsel bir platformda kendilerini ifade edebildiğini ortaya koyan ve 2012 yılından beri düzenlenen Türkiye’deki ilk ve tek ulusal kongredir. Bu yönüyle UÇAK, çocukların bilimsel araştırma yapma, sunma ve paylaşma motivasyonlarını güçlendiren özgün bir bilimsel organizasyondur.
Bilimsel metodoloji, insanlığı doğru ve güvenilir bilgiye ulaştıran en temel araçtır. Erken yaşlarda bilimsel düşünme ve araştırma becerileri kazanan bireyler, ilerleyen akademik ve mesleki yaşamlarında akranlarından bir adım önde olmaktadır. Ülkemizde üniversiteye başlayan öğrencilerin yalnızca küçük bir bölümünün daha önce bilimsel bir ortamda sunum yapma deneyimi yaşadığı dikkate alındığında, çocuk ve gençlere yönelik bu tür bilimsel etkinliklerin önemi daha da belirgin hâle gelmektedir.
Bu bağlamda Ulusal Çocuk Araştırmaları Kongresi; öğrencilerin bilimsel araştırma becerilerini geliştirmelerine katkı sağlayan, bilimsel süreçleri gerçek ve doğal bir kongre ortamında deneyimlemelerine imkân tanıyan; akademisyenler, öğretmenler, öğrenciler ve velileri bir araya getiren ulusal düzeyde güçlü bir bilimsel paydaşlık platformudur.